cinsiyyet.azBir sıra hormonal problemin mərkəzində durur; müxtəlif yaş qruplarında çeşidli xəstəliklərlə qarşıya çıxır.
Cinsi endokrin xəstəliklər cinsi hormonların — kişilərdə testosteronun, qadınlarda estrogen və progesteronun — istehsalının, yaxud təsirinin pozulması ilə bağlı vəziyyətlərdir. Bu hormonlar cinsi funksiyanı, sümük sıxlığını, əzələ kütləsini, enerji səviyyəsini və əhval-ruhiyyəni tənzimlədiyi üçün balansın pozulması ümumi sağlamlığa da təsir göstərir.
Cinsi hormonların ifrazı hipotalamus-hipofiz-qonad oxu ilə tənzimlənir; bu zəncirdəki pozuntu testosteron, estrogen və progesteron səviyyəsini dəyişir. Səbəb doğuşdan ola bilər (Klinefelter sindromu, hipofiz və hipotalamus qüsurları), sonradan qazanılmış da.
Yaş amili, xroniki xəstəliklər (şəkərli diabet, piylənmə), stres, yuxu pozuntuları, siqaret, alkoqol və uzunmüddətli kortikosteroid terapiyası hormon istehsalını azalda bilər.
Müalicə kursu problemin səbəbindən asılı olaraq seçilir: hormon əvəzedici terapiya, simptomları idarə edən dərmanlar, həyat tərzi dəyişiklikləri və lazım gəldikdə psixoloji dəstək.
Balanslı qidalanma, fiziki aktivlik və çəki nəzarəti demək olar ki, bütün hallarda müalicənin bir hissəsidir. Erkən diaqnostika uzunmüddətli fəsadların qarşısını almağa imkan verir.
Pozuntular
Kişilərdə testosteronun normadan az istehsal olunması. Erkən yaşda cinsi yetkinliyin gecikməsi, yetkin yaşda libido azlığı və erektil disfunksiya ilə gedir.
Kişilərdə testosteronun yaşa əlaqədar tədricən azalması. Menopauza kimi kəskin baş vermir, adətən 40–50 yaşdan sonra görünür.
Qadınlarda reproduktiv dövrün sonu; diaqnoz 12 ay ardıcıl menstruasiya olmadıqda qoyulur, adətən 45–55 yaş arasında. Ani istilənmə və yuxu pozğunluğu müşayiət oluna bilər.
Menstrual pozuntular, hiperandrogenizm və yumurtalıqlarda çoxsaylı kiçik kistalar. İnsulin müqaviməti mühüm komponentdir.
Üz, çənə, boyun, sinə, qarın və kürəkdə həddən artıq tüklənmə. Ən geniş yayılmış səbəbi PCOS-dur; Kuşinq sindromu da ola bilər.
Hormonal balansın pozulması ovulyasiyanı və sperma keyfiyyətini poza bilər. Hiperprolaktinemiya, hipotireoidizm və PCOS əsas səbəblər sırasındadır.
Kişilərdə libido və cinsi aktivliyin zəifləməsi, ereksiya çətinliyi, davamlı yorğunluq və əzələ kütləsinin azalması diqqət tələb edir. Bu şikayətlər çox vaxt yalnız yaşlanma ilə əlaqələndirilir, halbuki kökündə hormonal disbalans dayana bilər.
Qadınlarda menstrual dövrün nizamsızlaşması, artmış tüklənmə, akne və saç tökülməsi yoxlanmalıdır. Bir il müntəzəm və qorumasız cinsi əlaqəyə baxmayaraq hamiləliyin baş verməməsi də endokrinoloji müayinə üçün əsasdır.
Müayinə
Testosteron üçün qan nümunəsi səhər saatlarında götürülür — bu zaman hormonun səviyyəsi ən yüksək həddə olur.
Məqalələr
Kişilərdə cinsi aktivliyin azalması və erektil problemlərin yaranması çox vaxt yanlış olaraq ancaq yaşlanma ilə əlaqələndirilir. Lakin cinsi zəiflik əksər…
OxuAndropauza, kişilərdə yaşa əlaqədar olaraq testosteron hormonunun tədricən azalması ilə xarakterizə olunan fizioloji vəziyyətdir. Bu proses qadınlarda…
OxuHipoqonadizm kişilərdə testosteron hormonunun normadan az istehsal olunması və ya tam dayanması ilə xarakterizə olunan endokrin pozuntudur. Testosteron…
OxuKlimaks şikayətlərini azaltmaq üçün tövsiyələr Klimaks (menopauza) qadınlarda reproduktiv dövrün sonunu ifadə edən təbii fizioloji prosesdir. Bu mərhələdə…
OxuMenopauza nədir? Menopauza qadınlarda reproduktiv dövrün sonunu ifadə edən bioloji mərhələdir. Bu vəziyyət menstrual dövrün birdəfəlik dayanması ilə…
OxuEndokrinoloji səbəblərlə əlaqəli sonsuzluq halları Sonsuzluq deyəndə bir il boyunca müntəzəm və qorumasız cinsi əlaqəyə baxmayaraq hamiləliyin baş verməməsi…
OxuPolikistik yumurtalıq sindromunun (PCOS) dərmanla müalicəsi Polikistik Yumurtalıq Sindromu (PCOS) qadınlarda reproduktiv və metabolik sağlamlığa mənfi təsir…
OxuPolikistik yumurtalıq sindromunun (PCOS) müalicəsində ən vacib məqamlar Polikistik Yumurtalıq Sindromu (PCOS) reproduktiv və metabolik sağlamlığa təsir edən…
OxuPolikistik yumurtalıq sindromunun (PCOS) müalicəsi Polikistik Yumurtalıq Sindromu (PCOS) reproduktiv və metabolik sağlamlığa mənfi təsir göstərən kompleks…
OxuPolikistik yumurtalıq sindromu (PCOS) qadınlarda reproduktiv və metabolik sağlamlığa mənfi təsir göstərən və ən çox rast gəlinən endokrin pozuntulardan…
OxuHirsutizm qadınlarda üz, çənə, boyun, sinə, qarın və kürək kimi androgen həssas nahiyələrdə həddən artıq tüklənmə ilə xarakterizə olunan klinik vəziyyətdir. Bu…
Oxu
Baku Medical Plaza klinikası, Endokrinologiya şöbəsinin müdiri.
Dr. Hidayət Məmmədzadə — Baku Medical Plaza klinikasının Endokrinologiya şöbəsinin müdiri. 1998-ci ildən həkimdir; endokrinologiya, diabetologiya və pediatrik endokrinologiya üzrə ixtisaslaşıb.
Həkim haqqında ətraflıBaku Medical Plaza — M.Rəfili və R.Behbudov küçələrinin kəsişdiyi 389-cu məhəllə, Nəsimi rayonu, Bakı.
